Drones op Valdai
De beschuldiging
Op maandag 29 december 2025 om 7.20 uur in de ochtend verspreidde de Russische minister voor Buitenlandse zaken Sergei Viktorovitsj Lavrov het nieuws dat het Oekraïense leger tijdens de voorbije nacht zou gepoogd hebben om Poetin uit te schakelen door 91 langeafstandsdrones af te vuren in de richting van Poetins residentie in de oblast Novgorod, en hij voegde eraan toe dat alle drones door de Russische luchtverdediging waren neergehaald.
De residentie Долгие Бороды [Dolgiye Borody] of Lange baarden is een zwaar beveiligd complex aan de oevers van het Valdaimeer, ongeveer 360 km ten noorden van Moskou. Het is één van de drie residenties waar Poetin zich vaak ophoudt, en waar één van de drie identieke kantoren is gebouwd waarover u meer kan lezen door op deze link te klikken.
Dolgiye Borody
Het luxueuze landgoed is de hoofdverblijfplaats van Poetins minnares Alina Maratovna Kabajeva, voormalig Olympisch, wereld- en Europees kampioene in de ritmische gymnastiek en nu lid van de Staatsdoema, die er woont met hun twee jonge zoons, Ivan en Vladimir.
Alina Maratovna Kabajeva
Het diende in 2010 en 2011 ook als schuilplaats voor Poetins geheime ontmoetingen met het toen 17-jarige kalendermeisje Alisa Vsevolodovna Chartsjeva.
Alisa Vsevolodovna Chartsjeva
Lavrov zei dat Rusland door die aanval zijn onderhandelingspositie in de toen aan de gang zijnde gesprekken over een mogelijk stopzetten van de oorlog zou «herzien». Op 30 december 2025 bestempelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensko de beweringen over de droneaanvallen op de residentie van Poetin als een verzinsel. Volgens hem werden ze inderhaast bedacht omdat hijzelf op zondag 28 december 2025 een poitief overleg had gehad met de Amerikaanse president Donald Trump, waarin onder meer afspraken waren gemaakt over veiligheidsgaranties voor Oekraïne na de oorlog.
Sergei Viktorovitsj Lavrov
De «bewijzen»
Het bericht van Lavrov botste meteen op veel ongeloof en scepticisme, tenminste in landen die Oekraïne steunden. Het miste echter niet zijn effect op Donald Trump. Op een persbijeenkomst na zijn ontmoeting met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op 29 december zei Trump dat Poetin hem die ochtend het nieuws had gemeld en dat het hem «very angry» had gemaakt. Toch overheerste in Westerse landen de idee dat het wel eens een verzinsel zou kunnen zijn. Zelfs de Trumpgezinde TV-zender Fox News was kritisch, en liet de mening horen van Cameron Chell, CEO en medeoprichter van de dronefabrikant Draganfly, die levert aan het Amerikaanse ministerie van Defensie en an Oekraïne. Chell bevestigde dat een aanval van het type dat door Poetin en Lavrov werd beschreven nooit had kunnen uitgevoerd worden van op 1.000 kilometer afstand. En hij voegde eraan toe: «De kosten-batenanalyse klopt ook niet, om nog maar te zwijgen van de politieke analyse».
Cameron Chell
Als reactie op het blijkbaar niet verwachte ongeloof vond twee dagen na de vermeende aanval, op 31 december 2025, een persconferentie plaats op initiatief van Generaal-majoor Aleksander Vladimirovitsj Romanenkov, commandant van de luchtdoelrakettroepen van de Russische luchtmacht, Romanenkov wilde bewijzen voorleggen die zouden moeten aantonen dat het Oekraïense leger wel degelijk had geprobeerd om Poetin te treffen. Hij toonde een video van 35 seconden en een kaart waarop de vermeende vliegroutes van de 91 drones waren uitgetekend.
Aleksander Romanenkov
Maar zijn «bewijzen», zowel de video als de kaart, botsten ook over vrijwel de gehele wereld op veel sceptisicme. Er waren niet veel mensen die er een «bewijs» van een aanval met drones in zagen. Zelenski noemde ze zelfs «belachelijk». En dat valt te begrijpen, kijkt u zelf maar:
Maar dat was voor Maria Vladimirobna Zacharova, de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, geen reden om de dreigende taal te milderen. Integendeel, zij verklaarde dat de voorgelegde «bewijzen» redenen genoeg gaven om te verklaren: «Ruslands reactie op de Oekraïense aanval op de residentie van president Vladimir Poetin zal niet diplomatiek zijn».
Poetin en Maria Zacharova
Waarom het niet waar is
Het scepticime rond het «nieuws» van Poetin en Lavrov was onmiddelijk voor enkele ervaren fact-ceckers als het Institute for the Study of War (ISW), Meduza en Reuters aanleiding om dieper te graven. Erg diep moesten ze niet gaan, want enkele voor de hand liggende elementen die met gewoon gezond verstand konden vastgesteld worden wezen in de richting van een geënsceneerd verhaal.
• Wanneer er massale aanvallen van drones plaatsvinden in Russische regio's, is het ministerie van Defensie de eerste die erover bericht, gevolgd door verklaringen van lokale autoriteiten, gouverneurs en burgemeesters en berichten in chatrooms en openbare groepen van lokale bewoners die de explosies hebben gehoord. Nu was er 's ochtends vroeg het dagelijkse bericht van het ministerie dat deed vermoeden dat er niets abnormaals aan de hand was. Pas twee uur later zorgde Lavrov.voor opschudding.
• Drones die vanaf de noordelijke grens van Oekraïne worden gelanceerd, zouden een afstand van 1.000 kilometer moeten afleggen door het zwaar bewaakte Russische luchtruim. Alleen een opzettelijke militaire nalatigheid van Rusland zou hen daarin kunnen doen slagen.
• Het duurde bijna een hele dag eer de verklaringen van het ministerie van Defensie in overeenstemming waren gebracht met deze van Sergei Lavrov 's ochtends. Het is duidelijk dat niemand - of toch zeker niet iedereen - op het ministerie weet had van het nepnieuws dat zou worden verspreid.
• Indien de luchtafweer 91 drones had neergeschoten zou er een hele tijd lang een hels nachtelijk kabaal geweest zijn dat zeker door de bewoners zou zijn opgemerkt; paarden en honden zouden hebben doen uitbreken, en het wild in de bossen uit elkaar zou hebben doen stuiven… niets daarvan is gebeurd.
• Indien het verhaal waarlijk gebeurd was zou het domein en de omgeving bezaaid geweest zijn met brokstukken, wat indrukwekkende beelden zou hebben opgeleverd en zouden er ongetwijfeld drones tot ontploffing zijn gekomen, hetzij op het moment dat ze getroffen werden, hetzij wanneer ze de grond raakten. Nu zagen we een videootje van amper 30 seconden waarin één schamele gehavende drone was te zien, en dan nog één die door een «toeval» alleen in het staartsuk was getroffen, zodat de lading nog mooi in beeld gebracht kon worden. Het commentaar van de soldaat was duidelijk ingestudeerd, hoewel er geen groot acteur aan hem verloren is gegaan.
• Zelenski is niet dom. Net op de dag dat hij voor het eerst niet door Trump werd vernederd na een onderhoud zou hij zeker niets riskeren dat de man, waarvan iedereen weet hoe snel hij van mening kan veranderen zich weer tegen hem zou keren. En Poetin is ook niet dom. Hij weet hoe hij Trump kan bespelen, en kreeg in eerste instantie gelijk toen Trump zei dat hij «very angry» was.
Beter afstemmen
Net al in enkele van de andere door het Kremlin of de FSB geregisseerde en beruchte valse vlagoperties botsten de initiatiefnemers in deze actie op de gevolgen van enkele onzorgvuldigheden, waardor de geloofwaardigheid van de operatie nog méér beklemtoond wordt.
Het Ministerie van Defensie publiceert elke ochtend, niet zonder trots, een lijst van Oekraïense drones die de afgelopen nacht door de Russische luchtafweer werden «onderschept en vernietigd» op het sociale netwerk Telegram, dat heel populair is in Rusland Zo ook op de ochtend van 29 december 2025, waarop om 05.44 uur gemeld werd dat er die nacht 89 drones werden uitgeschakeld, waarvan 49 in de regio Bryansk, en 18 in de regio Novgorod (waar Poetins residentie is gelegen). Die cijfers wekten nergens beroering, want ze waren niet veel anders dan alle vorige dagen.
Drones boven Rusland om 05.44 uur
Om 7.20 uur kwam dan Sergei Lavrov van het ministerie voor Buitenlandse zaken plots naar buiten met zijn bericht over 91 drones, allemaal gericht op de residentie van Poetin. Wellicht moet er daarna toch wel overleg zijn geweest tussen de twee ministeries, want om 19.29 uur verscheen op Telegram, zonder verdere verklaring, opeens een bericht van Defensie, dat melding maakte van... «91 drones, allemaal ingezet tegen de residentie van de president van de Russische Federatie in de regio Novgorod». Het bericht werd vergezeld van een kaart met de vermeende vliegroutes van de 91 drones, die nu dezelfde geworden is als de kaart die Generaal-majoor Romanenkov eerder op de dag had getoond.
«Gecorrigeerd» om 19.29 uur
Besluit
Een waarschijnlijke reden om dit nepnieuws op de wereld los te laten is dat Poetin zich terdege bewust is van de theorie dat Donald Trump vaak beïnvloed wordt door de laatste persoon met wie hij sprak en dat hij wantrouwend stond tegenover Zelenski's persoonlijke bezoek aan Mar-a-Lago op 29 december 2025 en wat er tijdens die gesprekken bereikt zou kunnen worden. Door de Oekraïners zowel publiekelijk als telefonisch tegenover Trump te beschuldigen van escalatie, hoopte Poetin wellicht de inschatting van de Amerikaanse president nogmaals te beïnvloeden en beslissingen af te wenden die in zijn ogen te voordelig voor Kyiv zouden zijn.